Τροχοί ποδηλάτου – Χειροποίητοι vs. Μαζικής παραγωγής

Το σημαντικότερο κομμάτι του ποδηλάτου είναι ο σκελετός και το αμέσως επόμενο οι τροχοί. Επιτελούν πολλαπλό έργο.

1. σηκώνουν το βάρος του αναβάτη και του ποδηλάτου,
2. στρίβουν,
3. φρενάρουν,
4. σχεδόν πάντα είναι οι πρώτοι που αντιμετωπίζουν τις δυνάμεις –ήπιες ή ακραίες- που ασκούνται στο ποδήλατο και
5. ο πίσω μεταδίδει την κίνηση.

Καταλαβαίνετε λοιπόν πως πρόκειται τελικά για μια θαυμαστή κατασκευή και δεν της φαίνεται. Την κάνει ακόμα θαυμαστότερη πως πρέπει ταυτόχρονα με τα παραπάνω να είναι φτηνή, ελαφριά, με μεγάλη διάρκεια ζωής, να μην απαιτεί συχνή συντήρηση.

Ο τροχός αποτελείται από το κέντρο, τις ακτίνες και το στεφάνι. Ελάχιστοι είναι οι τροχοί που χρησιμοποιούν «εξωτικά» υλικά (τιτάνιο, αλουμίνιο και ανθρακόνημα) όσον αφορά τις ακτίνες. Όλοι οι υπόλοιποι έχουν ατσάλινες ακτίνες σε διάφορες ποιότητες. Εδώ θα ασχοληθώ με τους τροχούς που χρησιμοποιούμε καθημερινά. Επειδή το θέμα έχει αμιγώς τεχνικό χαρακτήρα και παρ’ όλο που θα το γράψω όσο γίνεται απλούστερα, μη διστάσετε να επικοινωνήσετε ή ακόμα καλύτερα να έρθετε στο κατάστημα να λύσω τις απορίες σας.

Κέντρο. Απλή κατασκευή, μεταδίδει την κίνηση, εύκολη και φτηνή συντήρηση και πάνω του εξισορροπούνται όλες οι δυνάμεις που προέρχονται από τις ακτίνες. Είναι αυτό που καταπονείται λιγότερο.

Ακτίνες. Φανταστείτε την ακτίνα σαν μια μακριά και λεπτή βίδα στην άκρη της οποίας βιδώνει ένα παξιμάδι. Το παξιμάδι ονομάζεται καψούλι όταν αναφερόμαστε σε τροχό. Καθώς βιδώνεται το καψούλι έλκεται το στεφάνι προς το κέντρο. Η κάθε ακτίνα όμως έχει και την απέναντι της η οποία έλκει κι αυτή με τη σειρά της το στεφάνι προς το κέντρο καθώς βιδώνεται το καψούλι της. Όταν οι ακτίνες σφιχτούν όλες το ίδιο και σύμφωνα με τις προδιαγραφές του κατασκευαστή, τότε θα έχουμε έναν στρογγυλό, ευθυγραμμισμένο και ισορροπημένο τροχό.

Στεφάνι. Σε αυτό τοποθετούνται τα καψούλια κι όταν αυτά σφίγγονται αυξάνεται η δύναμη (kgf) που ασκείται στις ακτίνες. Αυτή θα πρέπει να είναι ίδια ή σχεδόν ίδια σε όλες τις ακτίνες, πάντοτε όμως εντός προδιαγραφών του κατασκευαστή. Τα στεφάνια είναι αλουμινίου με μονό ή διπλό τοίχωμα. Τα πρώτα είναι πολύ φτηνότερα αλλά ο τροχός είναι ευπαθέστερος στις καταπονήσεις που δέχεται, έχει αρκετές στρεβλώσεις και χρειάζεται συχνότερη συντήρηση (ακτινολόγηση). Τα δεύτερα, είναι ανθεκτικότερα, είναι αρκετά άκαμπτα, χρειάζονται λίγη συντήρηση αλλά είναι ακριβότερα. Αν συνυπολογίσετε όμως τη συχνότερη ακτινολόγηση που χρειάζονται οι τροχοί μονού τοιχώματος τότε σε όχι και μεγάλο βάθος χρόνου, αυτοί προκύπτουν ακριβότεροι.

Καθώς γυρίζει ο τροχός, οι ακτίνες που είναι κάθετες προς το έδαφος λυγίζουν λίγο γι’ αυτό το απειροελάχιστο διάστημα που βρίσκονται σε αυτή τη θέση. Το σημείο που λυγίζει η ακτίνα είναι πολύ κοντά στο κέντρο. Αυτό συμβαίνει εκατομμύρια φορές στη ζωή ενός τροχού. Αν έστω και μια ακτίνα από αυτό το συνεχές λύγισμα – τέντωμα, προκαλέσει το σταδιακό ξεβίδωμα του καψουλιού της τότε αυτό θα γίνεται εντονότερο προκαλώντας ανισορροπία στον τροχό. Αν παρ’ όλα αυτά δε γίνει ακτινολόγηση, η ακτίνα στο σημείο λυγίσματος θα συσσωρεύσει μηχανική κόπωση πέραν του σημείου αντοχής της και θα σπάσει. Είναι η ώρα να αλλάξετε τροχό.

Είναι επιλογή μου να προσφέρω στους πελάτες μου χειροποίητους τροχούς στα μεγέθη 26 ως 700. Οι κατασκευαστές τροχών μαζικής παραγωγής έχουν στόχο την μεγαλύτερη δυνατή ποσότητα υποβαθμίζοντας την ποιότητα. Παραλείπουν κάποια βήματα στο «χτίσιμο» του τροχού και την κατασκευή την αναλαμβάνουν μηχανήματα. Σε λιγότερο από ένα λεπτό κατασκευάζουν έναν τροχό. Ο χειροποίητος τροχός ετοιμάζεται σε δύο ώρες περίπου. Άλλωστε οι ακριβοί τροχοί των σοβαρών εταιρειών είναι χειροποίητοι. Ενώ ο βιομηχανοποιημένος

τροχός μέσα δύο περίπου μήνες θα χρειαστεί ακτινολόγηση και ρύθμιση στο κέντρο του με το ανάλογο κόστος, ο χειροποίητος θα χρειαστεί κάποια στιγμή ένα μικρό σφίξιμο σε κάποιες ακτίνες και με μικρό κόστος. Σας συμφέρει να αγοράσετε έναν χειροποίητο –καινούριο ή μεταχειρισμένο- γιατί θα σας παρέχει καλύτερη συμπεριφορά από το πρώτο μέτρο κιόλας και τελικά προκύπτει αρκετά φτηνότερος με μεγάλη διάρκεια ζωής.

Ο αριστερός τροχός είναι μαζικής παραγωγής κι ο δεξιός χειροποίητος. ΜΟΝΟ στην εμφάνιση είναι ίδιοι.

Χρηστίδης Νίκος
Πτυχιούχος Τ.Ε.Φ.Α.Α του Δ.Π.Θ, με ειδικότητα στα βάρη (bodybuilding)
Πτυχιούχος μηχανικός ποδηλάτου, απόφοιτος Barnett Bicycle Institute, Colorado springs, Η.Π.Α
Personal trainer για α) αθλήματα αντοχής (ποδηλασία, τρέξιμο, τρίαθλο) και β) μυϊκής ενδυνάμωσης