Εξειδίκευση ορίζεται ως, η φάση όπου οι νεαροί αθλητές είναι σε φυσιολογική και ψυχολογική κατάσταση τέτοια, ώστε να ανταπεξέλθουν στις καταπονήσεις που απαιτεί το άθλημα.

ΑΘΛΗΜΑ	ΗΛΙΚΙΑ ΈΝΤΑΞΗΣ ΣΤΟ ΑΘΛΗΜΑ	ΗΛΙΚΙΑ ΈΝΑΡΞΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ	ΗΛΙΚΙΑ ΚΟΡΥΦΩΣΗΣ ΕΠΙΔΟΣΕΩΝ
Τοξοβολία	12-14	16-18	23-30
Στίβος Δρόμοι ταχύτητας Δρόμοι ημιαντοχής Δρόμοι αντοχής Άλματα Τριπλούν Άλμα εις μήκος Ρίψεις	10-12 13-14 14-16 12-14 12-14 12-14 14-15	14-16 16-17 17-20 16-18 17-19 17-19 17-19	22-26 22-26 25-28 22-25 23-26 23-26 23-27
Μπάντμιτον	10-12	14-16	20-25
Μπέϊζμπολ	10-12	15-16	22-28
Καλαθοσφαίριση (μπάσκετ)	10-12	14-16	22-28
Δίαθλο	10-13	16-17	23-26
Πυγμαχία	13-15	16-17	22-26
Κανό	12-14	15-17	22-26
Σκάκι	7-8	12-15	23-35
Χειροσφαίριση (χάντμπολ)	10-12	14-16	22-26
ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ	12-15	16-18	22-28
Καταδύσεις Γυναίκες Άνδρες	6-8 8-10	9-11 11-13	14-18 18-22
Ιππασία	10-12	14-16	22-28
Ξιφασκία	10-12	14-16	20-25
Χόκεϊ επί χόρτου	11-13	14-16	20-25
Καλλιτεχνικό πατινάζ	7-9	11-13	18-25
Ποδόσφαιρο	10-12	14-16	22-26
Ενόργανη Γυναίκες Άνδρες	6-8 8-9	9-10 14-15	14-18 22-25
Χόκεϊ επί πάγου	6-8	13-14	22-28
Τζούντο	8-10	15-16	22-26
Μοντέρνο πένταθλο	11-13	14-16	21-25
Κωπηλασία	11-14	16-18	22-25
Ιστιοπλοϊα	10-12	14-16	22-30
Σκουώς	10-12	15-17	23-27
Κολύμβηση Γυναίκες Άνδρες	7-9 7-8	11-13 13-15	20-25 22-27
Συγχρονισμένη κολύμβηση	6-8	12-14	19-23
Επιτραπέζια αντισφαίριση (πίνγκ –πόνγκ)	8-9	11-13	22-25
Αντισφαίριση (τένις) Γυναίκες Άνδρες	7-8 7-8	11-13 12-14	20-25 22-27
Πετοσφαίριση (βόλεϊ)	10-12	15-16	22-26
Υδατοσφαίριση (πόλο)	10-12	16-17	23-26
Άρση βαρών	14-15	17-18	23-27
Πάλη	11-13	17-19	24-27

ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ
ΠΡΟΩΡΗ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ	ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ ΠΟΛΥΕΠΙΠΕΔΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ
Ταχεία βελτίωση απόδοσης	Βραδεία βελτίωση απόδοσης
Κορύφωση της απόδοσης σε ηλικία 15-16, εξ’ αιτίας ταχείας προσαρμογής του οργανισμού στην προπόνηση	Κορύφωση απόδοσης σε ηλικία 18 και άνω, στην ηλικία της φυσιολογικής και ψυχολογικής ωρίμανσης
Ασταθής απόδοση σε αγώνες	Σταθερή απόδοση σε αγώνες
Στην ηλικία των 18 οι αθλητές «καίγονται» με συνέπεια να εγκαταλείπουν το άθλημα	Μεγαλύτερη, σε διάρκεια, αθλητική ηλικία
Επιρρεπείς σε τραυματισμούς	Λιγότεροι τραυματισμοί

Πηγή: Periodization, theory and methodology of training. 4^th edition. Tudor O. Bompa phd.

Στον πρώτο πίνακα φαίνονται οι διάφορες ηλικίες ένταξης και μετάβασης από φάση σε φάση προπονητικής επιβάρυνσης, για διάφορα αθλήματα. Για να φτάσει ο αθλητής στην κορύφωση της απόδοσης του, προϋπόθεση είναι να έχουν γίνει όλα τα προηγούμενα στάδια με τη δέουσα προσοχή ώστε η επιβάρυνση στην προπόνηση να συμπορεύεται με τη φυσιολογική ανάπτυξη του οργανισμού. Τα αποτελέσματα της προπόνησης πολυεπίπεδης ανάπτυξης φαίνονται στο δεύτερο πίνακα. Στον ίδιο πίνακα φαίνεται και η επίδραση της πρόωρης εξειδίκευσης.

Με απλά λόγια, μικροί και μεγάλοι αθλητές/αθλούμενοι βιάζονται να βελτιώσουν την απόδοση τους με θεμιτά κι αθέμιτα μέσα, παραβλέποντας ή αγνοώντας την αναγκαιότητα της εδραίωσης «βάσης» και πάνω σε αυτή να χτίσουν σε υψηλότερο επίπεδο τη φυσική κατάσταση τους. Η διοίκηση του συλλόγου καθορίζει τους στόχους της και πως θα τους πετύχει. Δυστυχώς ο αθλητισμός είναι εμπόρευμα ακόμα και σε ερασιτεχνικό επίπεδο. Φορτώνουν τα παιδιά με προπόνηση που δεν μπορούν να αντέξουν τα περισσότερα παρά μόνο ένα ή δύο. Πανηγυρίζουν, διαφημίζουν την επιτυχία τους μέσω αυτών των ελάχιστων παιδιών και για όλα τα υπόλοιπα που τα «έκαψαν» σωματικά και πνευματικά, ούτε λόγος. Ο προπονητής τους λοιπόν ή δε γνωρίζει ή ακόμα χειρότερα κάνει τα χατίρια των πελατών του επιλέγοντας να μην ακολουθήσει το κατάλληλο για τον αθλητή/αθλούμενο πρόγραμμα. Εδώ προκύπτει και το ζήτημα των εμπειρικών προπονητών που, προκειμένου να ασχοληθούν με το μεράκι τους, παίρνουν στο λαιμό τους ανθρώπους που τους εμπιστεύονται.

Η ποδηλασία στην Ελλάδα ως επάγγελμα δεν υπάρχει. Γονείς, μην επενδύετε παραπάνω απ’ όσα μπορεί να «σηκώσει» το παιδί σας. Στο τέλος θέλετε να είναι υγιές κι ευτυχισμένο. Σωστά;

Χρηστίδης Νίκος
Πτυχιούχος Τ.Ε.Φ.Α.Α του Δ.Π.Θ, με ειδικότητα στα βάρη (bodybuilding)
Πτυχιούχος μηχανικός ποδηλάτου, απόφοιτος Barnett Bicycle Institute, Colorado springs, Η.Π.Α
Personal trainer για α) αθλήματα αντοχής (ποδηλασία, τρέξιμο, τρίαθλο) και β) μυϊκής ενδυνάμωσης